Το χρέος μειώνεται με επενδύσεις

Τα δύσκολα πάνε για μετά τις εκλογές, ενώ προς το παρόν ακούμε ευχολόγια από την κυβέρνηση και υποσχέσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Τα δυσάρεστα πρόδρομα φαινόμενα παραβλέπονται και αυτό δεν είναι καλό, καθώς καλλιεργείται εφησυχασμός στην κοινωνία.

Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το ΙΟΒΕ για το ιδιωτικό χρέος ήταν αυτό που λένε «φωτιά και λάβρα» και όσο και να θέλουμε να λέμε ότι το ποτήρι είναι μισογεμάτο, οι αριθμοί διαβάζονται και από τους ξένους που μας σκανάρουν και δεν μπορούμε να τους παραπλανήσουμε.

Με το ιδιωτικό χρέος να καταγράφεται από το ΙΟΒΕ στα 417 δισ. ευρώ, ή στο 168% του ΑΕΠ, στο τέλος του 2025, η λύση της εξίσωσης δυσκολεύει, καθώς ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρώπη είναι 121%. Και μπορεί να έχουμε έναν ρυθμό ανάπτυξης κοντά στο 2%, αλλά μην ξεχνάμε ότι κατά το μεγαλύτερο μέρος οφείλεται στις εισροές από την Ε.Ε. και την εγχώρια κατανάλωση.

Στα περίπου 240 δισ. κόκκινο ιδιωτικό χρέος τα πανωτόκια που μπαίνουν για οφειλές στα Ταμεία είναι πέριξ του 8,5%. Παράλληλα, από τα 2 δισ. νέες οφειλές προς τον ΕΦΚΑ, το 1,7 δισ. είναι από τέλη. Και σε σύνολο χρεών στον ΕΦΚΑ 51,3 δισ., τα 21,7 δισ. προέρχονται από πρόσθετα τέλη και αποτελούν το 42% του συνολικού χρέους στο Ταμείο. Τελείως τρελό και σίγουρα μοιάζει απίθανο να πληρωθεί όταν υπάρχουν αυτά τα επιτόκια που εξοντώνουν και αυξάνουν το χρέος.

Το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους είναι μεγάλο και διογκώνεται συνεχώς, υποβοηθούμενο από έναν ρυθμό οικονομίας αναιμικό και εισοδήματα χαμηλά, ανάλογα μιας παραγωγικότητας που είναι κολλημένη στον μέσο όρο της Ε.Ε.

Τα 130 δισ. που είχαμε στη διάθεσή μας από το 2019 και μετά -κυρίως από κοινοτικούς πόρους- δεν κατάφεραν να αλλάξουν το οικονομικό μοντέλο της χώρας, που στηρίζεται στην κατανάλωση, στα ακίνητα και στον τουρισμό, αντί στις επενδύσεις στη βιομηχανία και στον πρωτογενή τομέα, που δημιουργούν θέσεις εργασίας και προστιθέμενη αξία που μεταφράζεται σε εξαγωγές και περιορισμό των εισαγωγών.

Στην αντίπερα όχθη, το κρατικό χρέος στο τέλος του 2025 ήταν 427 δισ. (από 299 δισ. όταν σήμανε η χρεοκοπία) και αν προστεθεί με το ιδιωτικό, το μέγεθος γίνεται εφιαλτικό. Αντιστοιχεί στο 340% του πληθωριστικού ΑΕΠ των 248 δισ. και δύσκολα μπορεί να ισχυριστεί κάποιος ότι αυτά τα επίπεδα είναι βιώσιμα.

Αν ήμασταν σε περιβάλλον δραχμής θα είχαν σίγουρα ληφθεί πολύ σοβαρά μέτρα, που τώρα διασκεδάζονται λόγω ευρώ και συγκυριακών λόγων που σχετίζονται με τα ισορροπημένα δημοσιονομικά.

Το χρέος «παλεύεται» όταν υπάρχουν επενδύσεις που δημιουργούν εισόδημα. Με την καλή διαχείριση μπορεί να φτιασιδώνεται προσωρινά, αλλά το πρόβλημα δεν λύνεται, μόνο μετατίθεται στους επόμενους, που είμαστε πάλι εμείς ή τα παιδιά μας.